കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും സുസ്ഥിര വികസനവും – മരുഭൂമിയിലെ ഒരു നഗരത്തിന്റെ ഭാവി എങ്ങനെ പുനർനിർമിക്കപ്പെടുന്നു?
ദുബായെക്കുറിച്ച് ലോകത്തിന് ഏറ്റവും വലിയ തെറ്റിദ്ധാരണകളിലൊന്ന് ഇതാണ് – ഇത് ഗ്ലാസും കോൺക്രീറ്റും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഒരു കൃത്രിമ നഗരമാണെന്നും, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ കാലത്ത് ഇത്തരമൊരു നഗരത്തിന് ഭാവിയില്ലെന്നുമാണ് പലരും കരുതുന്നത്. എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ പത്തു മുപ്പതു വർഷമായി ഈ നഗരത്തെ അടുത്തറിയുന്ന ഒരാളെന്ന നിലയിൽ എനിക്ക് തോന്നുന്നത് മറ്റൊന്നാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ ഏറ്റവും നേരത്തെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ നഗരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ദുബായ്. കാരണം, പ്രകൃതിയുമായി പോരാടി നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു നഗരത്തിന് പരിസ്ഥിതിയെ അവഗണിക്കാൻ ഒരിക്കലും കഴിയില്ല.
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ എണ്ണയാണ് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്ക് ഇന്ധനമായത്. എന്നാൽ ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മൂന്നാം ദശകത്തിൽ ആ കഥ മാറുകയാണ്. ഇന്ന് ദുബായിലെ നയരൂപകർ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കുന്നത് എണ്ണയെക്കുറിച്ചല്ല; നെറ്റ് സീറോ കാർബൺ, ഗ്രീൻ എനർജി, സുസ്ഥിര നഗരവികസനം, ജലസുരക്ഷ,സ്മാർട്ട് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ എന്നിവയെക്കുറിച്ചാണ്. ലോകം കാർബൺ പുറന്തള്ളൽ കുറയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, എണ്ണ കയറ്റുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഒരു രാജ്യം തന്നെ ശുദ്ധ ഊർജത്തിലേക്ക് മാറാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് ചരിത്രത്തിലെ വലിയ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്. എന്നാൽ അതാണ് യു എ ഇയുടെ പുതിയ സാമ്പത്തിക ദർശനം.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ദുബായ്ക്ക് ഒരു സൈദ്ധാന്തിക ചർച്ചയല്ല. അത് ദിവസേന അനുഭവിക്കുന്ന യാഥാർഥ്യമാണ്. വേനൽക്കാലത്ത് അമ്പത് ഡിഗ്രിക്ക് അടുത്തെത്തുന്ന ചൂട്, കുടിവെള്ളത്തിനായി സമുദ്രജലം ശുദ്ധീകരിക്കേണ്ട സാഹചര്യം, ഏറെക്കാലം മഴയില്ലാത്ത കാലാവസ്ഥ, അതിനിടയിൽ ഒറ്റ ദിവസത്തിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി ഉണ്ടാകുന്ന ശക്തമായ മഴ ലഭിക്കുന്ന അസാധാരണ കാലാവസ്ഥാ സംഭവങ്ങൾ – ഇതെല്ലാം നഗരാസൂത്രണത്തെ പുതിയ രീതിയിൽ ചിന്തിക്കാൻ നിർബന്ധിതമാക്കുന്നു.
2024-ൽ ദുബായിൽ പെയ്ത അതിശക്തമായ മഴ ഈ നഗരത്തിന് ഒരു മുന്നറിയിപ്പായിരുന്നു. ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ ഒരു വർഷത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന മഴയ്ക്ക് സമാനമായ അളവിൽ വെള്ളം ലഭിച്ചു. വിമാനത്താവളം മുതൽ പ്രധാന റോഡുകൾ വരെ പല മേഖലകളും വെള്ളക്കെട്ടിലായി. എന്നാൽ ആ സംഭവത്തിന് ശേഷം സർക്കാർ സ്വീകരിച്ച സമീപനമാണ് ശ്രദ്ധേയമായത്. വെള്ളപ്പൊക്ക നിയന്ത്രണം, മഴവെള്ള സംഭരണ സംവിധാനം, പുതിയ ഡ്രെയിനേജ് പദ്ധതികൾ, കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധ നഗര രൂപകൽപ്പന എന്നിവയ്ക്ക് കൂടുതൽ നിക്ഷേപം അനുവദിച്ചു. പ്രശ്നം നിഷേധിക്കുന്നതിനുപകരം അതിൽ നിന്ന് പഠിച്ച് അടുത്ത തലമുറയുടെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക എന്നതാണ് ദുബായുടെ ഭരണരീതിയുടെ പ്രത്യേകത.
സുസ്ഥിര വികസനം ഇന്ന് ദുബായിൽ ഒരു പരിസ്ഥിതി മുദ്രാവാക്യമല്ല; അത് സാമ്പത്തിക തന്ത്രമാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സൗരോർജ പദ്ധതികളിലൊന്നായ Mohammed bin Rashid Al Maktoum Solar Park അതിന്റെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. ആയിരക്കണക്കിന് മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉൽപാദിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഈ പദ്ധതി മരുഭൂമിയിലെ സൂര്യപ്രകാശത്തെ ഭാവിയിലെ സമ്പത്താക്കി മാറ്റുകയാണ്. ഒരുകാലത്ത് എണ്ണയായിരുന്നു ഈ രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പത്ത്. ഭാവിയിൽ സൂര്യപ്രകാശം തന്നെ മറ്റൊരു സാമ്പത്തിക വിഭവമാകുമെന്ന് അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അബുദാബിയിലെ Barakah Nuclear Power Plant ഈ മാറ്റത്തിന്റെ മറ്റൊരു വശമാണ്. ലോകം കാർബൺ പുറന്തള്ളൽ കുറയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ സ്ഥിരതയുള്ള വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം നിർണായകമാകുന്നു. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ്, ഡാറ്റാ സെന്ററുകൾ, ഹൈഡ്രജൻ ഉൽപാദനം, സ്മാർട്ട് നഗരങ്ങൾ – ഇവയെല്ലാം പ്രവർത്തിക്കാൻ അളവറ്റ വൈദ്യുതി ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ ഭാവിയിലെ ഊർജസുരക്ഷ പരിസ്ഥിതിയുടെ മാത്രമല്ല, സാമ്പത്തിക മത്സരശേഷിയുടെയും ചോദ്യമാണ്.
ജലസുരക്ഷയാണ് ദുബായുടെ ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളികളിലൊന്ന്. പ്രകൃതിദത്ത നദികളോ തടാകങ്ങളോ ഇല്ലാത്ത ഈ നഗരം പ്രധാനമായും സമുദ്രജലം ശുദ്ധീകരിച്ചാണ് കുടിവെള്ളം ലഭ്യമാക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഈ പ്രക്രിയയ്ക്ക് വലിയ അളവിൽ ഊർജം ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ ഊർജവും ജലവും തമ്മിൽ വേർതിരിക്കാൻ കഴിയാത്ത ബന്ധമാണുള്ളത്. ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായ ഡീസാലിനേഷൻ സാങ്കേതികവിദ്യയും സൗരോർജ അധിഷ്ഠിത ജലശുദ്ധീകരണ സംവിധാനങ്ങളും വികസിപ്പിക്കേണ്ടത് യുഎഇയുടെ സാമ്പത്തിക ആവശ്യകത കൂടിയാണ്.
ഗതാഗതരംഗത്തും മാറ്റം പ്രകടമാണ്. ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങൾ, ചാർജിംഗ് സ്റ്റേഷനുകൾ, സ്മാർട്ട് ട്രാഫിക് മാനേജ്മെന്റ്, പൊതുഗതാഗത വികസനം എന്നിവ കാർബൺ പുറന്തള്ളൽ കുറയ്ക്കുന്നതിനൊപ്പം നഗരത്തിലെ കാര്യക്ഷമതയും വർധിപ്പിക്കുന്നു. ദുബായ് മെട്രോ, ഡ്രൈവർ ഇല്ലാത്ത ട്രെയിൻ, സ്മാർട്ട് ട്രാഫിക് സിസ്റ്റം എന്നിവ പരിസ്ഥിതിക്കും സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്കും ഒരുപോലെ ഗുണം ചെയ്യുന്നു.
നിർമാണ മേഖലയിലും വലിയ മാറ്റമാണ് നടക്കുന്നത്. മുമ്പ് ഉയരമുള്ള കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതായിരുന്നു വിജയത്തിന്റെ മാനദണ്ഡം. ഇന്ന് കുറഞ്ഞ ഊർജ ഉപഭോഗം, പ്രകൃതിദത്ത വെളിച്ചത്തിന്റെ പരമാവധി ഉപയോഗം, ജല പുനരുപയോഗം, ഹരിത കെട്ടിട സർട്ടിഫിക്കേഷൻ, സ്മാർട്ട് എനർജി മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയാണ് പുതിയ മാനദണ്ഡങ്ങൾ. ഭാവിയിലെ നിക്ഷേപകരും ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികളും സുസ്ഥിര നഗരങ്ങൾക്കാണ് മുൻഗണന നൽകുക എന്ന തിരിച്ചറിവാണ് ഇതിന് പിന്നിൽ.
ലോക കാലാവസ്ഥാ ചർച്ചകളിൽ യുഎഇയുടെ പങ്കും ശ്രദ്ധേയമാണ്. എണ്ണ ഉൽപാദക രാജ്യമായിരിക്കെ കാലാവസ്ഥാ സമ്മേളനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുകയും, ശുദ്ധ ഊർജ നിക്ഷേപങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും, കാർബൺ കുറയ്ക്കൽ ലക്ഷ്യങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് എളുപ്പമല്ല. ഈ സമീപനത്തെ ചിലർ വിമർശിക്കുകയും ചിലർ പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയമെന്ന് വിലയിരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ് – എണ്ണയുടെ യുഗത്തിന് ശേഷം എന്ത് എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ് യുഎഇ.
എന്നിരുന്നാലും വെല്ലുവിളികൾ അവസാനിക്കുന്നില്ല. ഉയരുന്ന സമുദ്രനിരപ്പ് തീരദേശ വികസനങ്ങൾക്ക് ദീർഘകാല ഭീഷണിയാണ്. കടുത്ത ചൂട് വൈദ്യുതി ആവശ്യകത വർധിപ്പിക്കുന്നു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മൂലം അസാധാരണ മഴയും ചുഴലിക്കാറ്റുകളും വർധിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ലോകം കാർബൺ നികുതിയിലേക്കും ഹരിത വ്യാപാര മാനദണ്ഡങ്ങളിലേക്കും നീങ്ങുമ്പോൾ എണ്ണയെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന സമ്പദ്വ്യവസ്ഥകൾ പുതിയ യാഥാർഥ്യങ്ങളോട് പൊരുത്തപ്പെടേണ്ടിവരും. ദുബായ് ഈ മാറ്റത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലാണെങ്കിലും യാത്ര ഇനിയും ദീർഘമാണ്.
പുതിയ തലമുറയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ സുസ്ഥിര വികസനം ഒരു പരിസ്ഥിതി വിഷയമല്ല; ജീവിത നിലവാരത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അവർ ജോലി തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ ശമ്പളം മാത്രമല്ല നോക്കുന്നത്; നഗരത്തിന്റെ വായു, പൊതുഗതാഗതം, ഹരിത ഇടങ്ങൾ, ശുദ്ധ ഊർജം, കാലാവസ്ഥാനയം എന്നിവയും വിലയിരുത്തുന്നു. ലോകത്തിലെ മികച്ച പ്രതിഭകളെ ആകർഷിക്കണമെങ്കിൽ ഭാവിയിലെ നഗരങ്ങൾ പരിസ്ഥിതിയോടും മനുഷ്യജീവിതത്തോടും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളവയായിരിക്കണം. ദുബായ് ഈ യാഥാർഥ്യം മനസ്സിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ഒരു മലയാളിയായി മുപ്പതു വർഷം ഈ നഗരത്തെ നിരീക്ഷിച്ചപ്പോൾ എനിക്ക് തോന്നിയ ഒരു കാര്യമുണ്ട്. ദുബായുടെ ഭാവിയെ നിർണയിക്കുന്നത് ഇനി ബുർജ് ഖലീഫയുടെ ഉയരമല്ല, പുതിയ കൃത്രിമ ദ്വീപുകളുടെ എണ്ണവുമല്ല. കാർബൺ കുറയ്ക്കാനുള്ള കഴിവ്, ശുദ്ധ ഊർജം ഉൽപാദിപ്പിക്കാനുള്ള ശേഷി, ജലസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ അതിജീവിക്കുന്ന അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ – ഇവയാണ് അടുത്ത അമ്പത് വർഷത്തെ ദുബായുടെ യഥാർത്ഥ സമ്പത്ത്. മരുഭൂമിയിൽ ഒരു ആഗോള നഗരം നിർമ്മിക്കുക വലിയ നേട്ടമായിരുന്നു. എന്നാൽ മാറുന്ന കാലാവസ്ഥയിൽ ആ നഗരത്തെ സുസ്ഥിരമായി നിലനിർത്തുക എന്നതാണ് അതിലും വലിയ വെല്ലുവിളി. ആ വെല്ലുവിളിയെ ഒരു ഭീഷണിയായി മാത്രമല്ല, അടുത്ത സാമ്പത്തിക അവസരമായി കാണാൻ ദുബായ് ശ്രമിക്കുന്നു. അതാണ് ഈ നഗരത്തിന്റെ ഭാവിയെ മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഘടകം.
