സീത

ഗുരുവായൂരമ്പലനടയിൽ താലികെട്ട് കഴിഞ്ഞിറങ്ങുമ്പോൾ, തൃശൂർ അന്തിക്കാട്ടെ ‘മാലത്തറ’ വീട്ടിലെ സീതയുടെ മനസ്സിൽ നിറയെ പൂത്തുലഞ്ഞ പ്രതീക്ഷകളായിരുന്നു.

എന്നാൽ, തൃശൂർ ശക്തൻ കൺവൂർ സ്റ്റാൻഡിലെ ഓട്ടോ ഡ്രൈവറായ ഭർത്താവ് ശ്യാമധർമന്റെ ക്രൂരമായ സംശയരോഗവും വക്രബുദ്ധിയും ആ പെണ്ണഴകിന്റെ സ്വപ്നങ്ങളെ ഒന്നൊന്നായി തച്ചുടച്ചു. ദിനവും തന്റെ ഓട്ടോറിക്ഷയിൽ കയറുന്ന അപരിചിതരായ സ്ത്രീപുരുഷന്മാരുടെ വിചിത്രമായ ജീവിതകഥകൾ സ്വയം മെനഞ്ഞെടുക്കുന്നതായിരുന്നു അവന്റെ രീതി. “സമൂഹം മുഴുവൻ വഴിപിഴച്ചതാണെന്നും പുറത്തുള്ള പെണ്ണുങ്ങളൊക്കെ അവിശ്വസനീയരാണെന്നും” സ്വയം കഥകൾ മെനഞ്ഞുണ്ടാക്കി വിശ്വസിച്ച അവൻ, അതേ മോശം കണ്ണടയിലൂടെയാണ് സ്വന്തം ഭാര്യയായ സീതയെയും നോക്കിയത്. “പുറത്തുള്ള പെണ്ണുങ്ങളൊക്കെ ഇങ്ങനെയൊക്കെയാണെങ്കിൽ എന്റെ ഭാര്യയും വേറൊരു തരക്കാരല്ല” എന്ന വികൃതമായ ചിന്താഗതിയാണ് അവനെ നയിച്ചത്. സ്വന്തം ഉള്ളിലെ അപകർഷതാബോധവും ദുർചിന്തകളും സീതയുടെ മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിച്ച്, അവളുടെ ആത്മാഭിമാനത്തെ നിരന്തരം ചോദ്യം ചെയ്ത അവനിൽനിന്ന് ഒടുവിൽ അവൾ മോചനം നേടി.

സ്വന്തം സഹോദരിയെപ്പോലെ ആശ്വസിപ്പിക്കാനെത്തിയ തൃശൂർ വെസ്റ്റ് സ്റ്റേഷനിലെ സി.ഐ. ശാലുവിന്റെ മുൻപിൽ, അന്ന് കണ്ണീരണിയാത്ത കണ്ണുകളോടെ സീത ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു: “അഭിമാനം പണയം വെച്ചൊരു ജീവിതം എനിക്ക് വേണ്ട.”

നിയമപരമായി ആ അന്ധകാരത്തിൽനിന്ന് ഇറങ്ങിനടന്ന അവൾക്ക് തണലായത് ഉള്ളിലൊളിപ്പിച്ച കലാവാസനയായിരുന്നു. അമ്മ കാവ്യശ്രീ ഹോം നഴ്സായും, അച്ഛൻ വിശ്വനാഥൻ തൃശൂർ നഗരവീഥികളിൽ ലോട്ടറി വിറ്റും വിയർപ്പൊഴുക്കിയപ്പോൾ, സീത സ്വയം പടുത്തുയർത്തിയ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ തൃശൂർ ‘ദേവിമിത്ര ഗോൾഡ് ആന്റ് ഡയമണ്ട്സ്’ ജ്വല്ലറിയിലെ ചീഫ് ഡിസൈനറായി മാറി. സ്വർണ്ണത്തിലും അപൂർവ്വ രത്നങ്ങളിലും കവിത വിരിയിക്കുന്ന അപൂർവ്വമായ സിദ്ധി അവൾക്കുണ്ടായിരുന്നു. തെരുവിൽ കാണുന്ന മനുഷ്യരുടെ കഥകൾ അച്ഛൻ വിശ്വനാഥൻ കുറിച്ചുവെക്കുന്ന തടിപ്പെട്ടിയിലെ പഴയ താളുകളായിരുന്നു അവളുടെ പ്രധാന പ്രചോദനം.

കാലം മുന്നോട്ടുപോയപ്പോൾ മകൾക്കൊരു നല്ല കൂട്ട് വേണമെന്ന് അച്ഛനമ്മമാർ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ പരാജയപ്പെട്ട ദാമ്പത്യത്തിന്റെ പേടിസ്വപ്നങ്ങൾ അവളുടെ മനസ്സിനെ അലട്ടിയിരുന്നു. അതിനിടെയാണ് സ്നേഹ മാട്രിമോണിയൽ വഴി മലപ്പുറം കുറ്റിത്താരയിലെ ‘ജീവമാതാ ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ’ വൈസ് പ്രിൻസിപ്പലും ചരിത്രാധ്യാപകനുമായ രോഹിതിന്റെ ആലോചന വരുന്നത്.

റീസർവേ വകുപ്പിൽനിന്ന് വിരമിച്ച അച്ഛൻ ശിവചന്ദ്രന്റെ അച്ചടക്കത്തിലും അമ്മ ശ്യാമളയുടെ സ്നേഹത്തിലും വളർന്ന മുപ്പത്തിമൂന്നുകാരനായ രോഹിത് പക്വതയുടെ പ്രതീകമായിരുന്നു. തൃശൂർ നഗരത്തിലെ ശാന്തമായ സായാഹ്നത്തിൽ കണ്ടുമുട്ടിയപ്പോൾ, തന്റെ തകർന്ന ഭൂതകാലത്തെക്കുറിച്ച് ഭയത്തോടെ പറഞ്ഞ സീതയോട് രോഹിത് പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു:

“കടന്നുപോയ വഴികളിലെ കല്ലുകടച്ചിലുകൾ ഓർത്ത് നമ്മൾ എന്തിന് വർത്തമാനകാലത്തിന്റെ മനോഹാരിത കളയണം? ഭൂതകാലത്തിന്റെ മുറിവുകളല്ല, വർത്തമാനകാലത്തിലെ പരസ്പരവിശ്വാസവും ആദരവുമാണ് ഒരു നല്ല കുടുംബത്തിന്റെ തറക്കല്ല്.”

ആ വാക്കുകളിൽ വീണ വെളിച്ചത്തിൽ, ഇരു കുടുംബങ്ങളുടെയും സമ്മതത്തോടെ വിവാഹം നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു.

വിവാഹത്തിന് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾ മാത്രം ബാക്കിനിൽക്കെ, രോഹിതിന്റെ മാതാപിതാക്കളുടെ ഫോണിലേക്ക് അജ്ഞാത സന്ദേശങ്ങളെത്തി. തൃശൂർ ‘ദേവിമിത്ര ഗോൾഡ് ആന്റ് ഡയമണ്ട്സ്’ ജ്വല്ലറിയിലെ ജ്വല്ലറിയിലെ കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ അപൂർവ്വ ഡയമണ്ട് ഡിസൈനുകൾ ചോർത്തി നൽകിയതിന് സീതയെ തൃശൂർ ക്രൈംബ്രാഞ്ച് സാമ്പത്തിക കുറ്റകൃത്യ വിഭാഗം അറസ്റ്റ് ചെയ്യുമെന്നായിരുന്നു വ്യാജ പ്രചാരണം. കേട്ട മാത്രയിൽ രോഹിതിന്റെ അമ്മ ശ്യാമള തളർന്നുപോയി.

എന്നാൽ, രോഹിത് പതറിയില്ല. അവൻ ഉടൻതന്നെ സി.ഐ. ശാലുവിനെയും തന്റെ സ്കൂൾ ഉടമയായ ഷീലു മാഡത്തെയും വിവരമറിയിച്ചു. ശാലുവിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന രഹസ്യാന്വേഷണത്തിലും ഡിജിറ്റൽ ഫോറൻസിക് പരിശോധനയിലും ആ ഗൂഢാലോചന പൊളിഞ്ഞുവീണു!

കൺവൂർ സ്റ്റാൻഡിലെ സാധാരണ ഓട്ടോ ഡ്രൈവറായി ഒതുങ്ങിപ്പോയ തനിക്ക് മുൻപിൽ, സ്വയം അദ്ധ്വാനിച്ച് വലിയ ഉദ്യോഗസ്ഥയായി ഉയർന്ന മുൻ ഭാര്യ സീത മറ്റൊരു നല്ല കുടുംബത്തിലേക്ക് വിവാഹം കഴിച്ചുപോകുന്നത് കണ്ടപ്പോഴുണ്ടായ കടുത്ത അസൂയയാണ് ശ്യാമധർമനെ ഇതിന് പ്രേരിപ്പിച്ചത്. ജ്വല്ലറിയിലെ ഒരു ജീവനക്കാരന് വൻ തുക വാഗ്ദാനം ചെയ്താണ് അവൻ ഡിസൈനുകൾ ചോർത്തി സീതയുടെ തലയിൽ കെട്ടിവെക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടത്. സി.സി.ടി.വി. തെളിവുകളോടെ സി.ഐ. ശാലു ശ്യാമധർമനെയും കൂട്ടാളിയെയും കയ്യോടെ പൂട്ടി.

സത്യം തെളിഞ്ഞതോടെ, ശിവചന്ദ്രനും ശ്യാമളയും തങ്ങളുടെ തെറ്റിദ്ധാരണയിൽ സീതയോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് അവളെ നെഞ്ചോട് ചേർത്തു.

കാത്തിരുന്ന മംഗളദിനത്തിൽ, തൃശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രസന്നിധിയിൽ മംഗളവാദ്യങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ രോഹിത് സീതയുടെ കഴുത്തിൽ താലിചാർത്തി. പ്രതിസന്ധികളിൽ പതറാതെ കൂടെനിന്ന സ്നേഹത്തിനു മുന്നിൽ അന്ന് പ്രകൃതിയും അനുഗ്രഹവർഷം ചൊരിഞ്ഞു.

ചടങ്ങുകൾക്ക് ശേഷം അന്തിക്കാട്ടുള്ള ‘മാലത്തറ’ വീട്ടിലെത്തിയ സദ്യയ്ക്കു ശേഷം, പടിയറങ്ങാൻ നേരത്ത് സീത തന്റെ കൊച്ചുമുറിയിൽനിന്ന് പഴയൊരു തടിപ്പെട്ടിയെടുത്ത് രോഹിതിന്റെ കൈകളിൽ ഏൽപ്പിച്ചു.

വികാരഭരിതയായ അവൾ പറഞ്ഞു: “രോഹിത്, തൃശൂർ നഗരവീഥികളിൽ ലോട്ടറി വിറ്റു നടന്ന കാലമത്രയും അച്ഛൻ നെഞ്ചോട് ചേർത്തുവെച്ച നിധിയാണിത്. തെരുവുകളിൽ കണ്ടുമുട്ടിയ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളും സങ്കടങ്ങളും അച്ഛൻ കുറിച്ചുവെച്ച കുറിപ്പുകൾ. സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ട് കാരണം അന്ന് ഇത് പുസ്തകമാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ചരിത്രത്തെയും അക്ഷരങ്ങളെയും സ്നേഹിക്കുന്ന രോഹിതിന്റെ കൈകളിൽ ഇത് ഭദ്രമായിരിക്കും.”

കണ്ണീരണിഞ്ഞ വിശ്വനാഥനെ നോക്കി രോഹിത് ആ കുറിപ്പുകൾ ആദരവോടെ ഏറ്റുവാങ്ങി. അച്ഛന്റെ നിധിയും മനസ്സിലേറ്റി, സ്നേഹത്തിന്റെ പുതിയ പുലരിയിലേക്ക് രോഹിതിനോടൊപ്പം സീത പടിയിറങ്ങി—മലപ്പുറം കുറ്റിത്താരയിലെ ‘സ്നേഹദളം’ എന്ന തറവാട്ടു വീട്ടിലേക്ക്…
.
കാലം അതിന്റെ അദൃശ്യമായ തൂലിക കൊണ്ട് കുറ്റിത്താരയിലെ ‘സ്നേഹദളം’ എന്ന തറവാട്ടു വീടിന്റെ തിണ്ണകളിൽ പുതിയൊരു പ്രകാശരേഖ വരച്ചുചേർക്കുകയായിരുന്നു. വടക്കുന്നാഥന്റെ നടയിൽ നിന്നേറ്റുവാങ്ങിയ മംഗളസൂത്രത്തിന്റെ വിശുദ്ധി, തൃശൂർ നഗരത്തിലെ കയ്പ്പേറിയ അധ്യായങ്ങളെ സീതയുടെ മനസ്സിൽ നിന്നും അല്പാല്പമായി മായ്ച്ചുകളഞ്ഞു. കുറ്റിത്താരയുടെ പച്ചപ്പും ഭാരതപ്പുഴയുടെ കുളിർകാറ്റും അവളുടെ സർഗ്ഗശേഷിക്ക് പുതിയ ചിറകുകൾ നൽകി.

ജ്ഞാനവും സ്നേഹവും അതിരിട്ട ആ അന്തരീക്ഷത്തിൽ, ചരിത്രാധ്യാപകനായ രോഹിത് വെറുമൊരു ഭർത്താവ് മാത്രമായിരുന്നില്ല; അവളുടെ ഉള്ളിലെ അഗ്നിയെ അറിഞ്ഞു തൊട്ട സഹചാരിയായിരുന്നു. തൃശൂരിലെ തെരുവീഥികളിൽ ലോട്ടറി ടിക്കറ്റുകൾക്കിടയിലൂടെ വിശ്വനാഥൻ കണ്ടെടുത്ത് തടിപ്പെട്ടിയിൽ സൂക്ഷിച്ച മനുഷ്യജീവിതങ്ങളുടെ ആർദ്രമായ കുറിപ്പുകൾ രോഹിത് ഓരോന്നായി വായിച്ചുതീർത്തു. കേവലം പേപ്പർ കഷണങ്ങളായിരുന്നില്ല അവ; വിയർപ്പിന്റെയും വിശപ്പിന്റെയും അതിജീവനത്തിന്റെയും തീവ്രമായ ചരിത്രരേഖകളായിരുന്നു.

“സീതാ, നിന്റെ അച്ഛൻ തെരുവിൽ നിന്നും അക്ഷരങ്ങളിലേക്ക് പകർത്തിയത് പച്ചയായ മനുഷ്യരുടെ ആത്മാവിനെയാണ്. ഇത് പുസ്തകത്താളുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കേണ്ടതല്ല, ലോകം വായിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്.”

രോഹിതിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അച്ഛൻ വിശ്വനാഥന്റെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു. ജ്വല്ലറിയിലെ ഡയമണ്ട് ഡിസൈനുകൾക്ക് രൂപം നൽകുമ്പോഴും, അച്ഛന്റെ താളുകൾക്ക് അക്ഷരവടിവ് നൽകാൻ സീത സമയം കണ്ടെത്തി. രോഹിത് ആ കുറിപ്പുകളെ ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലത്തോടെ ക്രമീകരിച്ചു. ഒടുവിൽ ‘തെരുവരങ്ങിലെ പ്രകാശബിന്ദുക്കൾ’ എന്ന പേരിൽ ആ താളുകൾ പുസ്തകരൂപം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, അത് വിശ്വനാഥൻ എന്ന ലോട്ടറി വിൽപ്പനക്കാരന് കാലം നൽകിയ വലിയൊരു ആദരവായി മാറി. പ്രകാശനച്ചടങ്ങിൽ, സാഹിത്യ ലോകത്തെ പ്രമുഖർക്കിടയിൽ തലയുയർത്തി നിന്ന അച്ഛനെ നോക്കി സീതയുടെ മനസ്സിൽ അഭിമാനം അണപൊട്ടിയൊഴുകി.

എന്നാൽ, മാഞ്ഞുപോയെന്ന് കരുതിയ ഭൂതകാലത്തിന്റെ നിഴലുകൾ മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ വീണ്ടും ഉയർന്നുവന്നു. ജയിലഴികൾക്കുള്ളിൽ കിടന്നും ശ്യാമധർമന്റെ മനസ്സിനുള്ളിലെ പ്രതികാരദാഹം അടങ്ങിയിരുന്നില്ല. തന്റെ കൂട്ടാളികൾ മുഖേന, സീത രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്ന പുതിയ ഡിസൈനുകൾ മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണെന്ന വ്യാജ വാർത്തകൾ സോഷ്യൽ മീഡിയ വഴി പ്രചരിപ്പിക്കാൻ അവൻ ശ്രമിച്ചു. ജ്വല്ലറിയുടെ വിശ്വാസ്യതയെയും സീതയുടെ സർഗ്ഗാത്മകതയെയും തകർക്കുകയായിരുന്നു അവന്റെ ലക്ഷ്യം.

പക്ഷേ, മുൻപത്തെപ്പോലെ ഭയന്നുപിന്മാറുന്നവളായിരുന്നില്ല ഇപ്പോഴത്തെ സീത. രോഹിതിന്റെ പക്വതയാർന്ന പിന്തുണയും, മാതാപിതാക്കളായ ശിവചന്ദ്രന്റെയും ശ്യാമളയുടെയും അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസവും അവൾക്ക് കവചമായി. വ്യാജ പ്രചാരണങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ തളരാതെ, അവൻ ആരോപിച്ച എല്ലാ ഡിസൈനുകളുടെയും പ്രാഥമിക രേഖകളും അച്ഛന്റെ പഴയ തടിപ്പെട്ടിയിലെ കുറിപ്പുകളിൽ നിന്നുമുൾക്കൊണ്ട പ്രചോദനത്തിന്റെ തെളിവുകളും അവൾ പത്രസമ്മേളനത്തിൽ മാധ്യമങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ തുറന്നുവെച്ചു. സി.ഐ. ശാലുവിന്റെ കൃത്യമായ ഇടപെടലോടെ ശ്യാമധർമന്റെ അവസാനത്തെ കള്ളക്കളിയും പൊളിഞ്ഞുവീണു.

പ്രതിസന്ധികളുടെ ഇരുണ്ട മേഘങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞുമാറിയ ഒരു പൊൻപുലരിയിൽ, ‘സ്നേഹദളം’ തറവാട്ടിലേക്ക് പുതിയൊരു സന്തോഷവാർത്തയുമെത്തി. തങ്ങളുടെ സ്നേഹബന്ധത്തിന്റെ പവിത്രമായ അടയാളമായി, ഉള്ളിൽ മറ്റൊരു ജീവന്റെ തുടിപ്പ് തൊട്ടറിഞ്ഞ നിമിഷം സീത കണ്ണുകളടച്ച് പ്രകൃതിയെ വന്ദിച്ചു. അവളുടെ കൈകൾ ചേർത്തുപിടിച്ച് രോഹിത് മന്ത്രിച്ചു: “മുറിവുകൾ ഉണങ്ങിയ മണ്ണിലാണ് സീതാ, ഏറ്റവും മനോഹരമായ പൂക്കൾ വിരിയുന്നത്.”

തൃശൂർ നഗരത്തിന്റെ നെഞ്ചിലെ കനൽവഴികൾ കടന്ന്, കുറ്റിത്താരയുടെ ശാന്തതയിൽ അവൾ കെട്ടിപ്പടുത്തത് കേവലം ഒരു കുടുംബമായിരുന്നില്ല; സ്നേഹവും പരസ്പരബഹുമാനവും കൊണ്ട് തീർത്ത, പതറാത്തൊരു ഹൃദയബന്ധമായിരുന്നു.

ഭാരതപ്പുഴയുടെ മടിത്തട്ടിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തിയ നിശാകാറ്റ് ‘സ്നേഹദള’ത്തിന്റെ പൂമുഖത്തുള്ള ചന്ദനത്തിരിയുടെ സുഗന്ധത്തെ വീടുമുഴുവൻ പടർത്തി. ഉമ്മറത്തെ ചാരുപടിയോട് ചേർന്ന് നിൽക്കുകയായിരുന്നു സീത. അകത്തുനിന്ന് രോഹിത് കൊണ്ടുവെച്ച ചായക്കപ്പിൽ നിന്നും ആവി ഉയർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. കഴിഞ്ഞുപോയ നാളുകളുടെ നെരിപ്പോടുകൾ മാഞ്ഞുപോയ ആ രാത്രിയിൽ, അവളുടെ മുഖത്ത് ഒരു പൂർണ്ണചന്ദ്രന്റെ ശാന്തതയുണ്ടായിരുന്നു.

“എന്താണ് സീതാ, ഭാരതപ്പുഴയോടാണോ മനസ്സിലെ വിചാരങ്ങളൊക്കെ സംസാരിക്കുന്നത്?” ഒരു കപ്പ് ചായ അവൾക്ക് നേരെ നീട്ടി രോഹിത് പുഞ്ചിരിയോടെ ചോദിച്ചു.

അവൾ ആ കപ്പ് കൈനീട്ടി വാങ്ങി, രോഹിതിന്റെ കണ്ണുകളിലേക്ക് നോക്കി. ആ കണ്ണുകളിൽ ഇപ്പോഴും തനിക്കുള്ളത് കടലാഴമുള്ള സ്നേഹവും സുരക്ഷിതത്വവുമാണെന്ന് അവൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

“ഓർക്കുകയായിരുന്നു രോഹിത്…” സീതയുടെ ശബ്ദത്തിൽ ആർദ്രത നിറഞ്ഞു. “തൃശൂരിലെ ആ കനൽവഴികളിൽ എന്റെ പാദങ്ങൾ പൊള്ളിയപ്പോൾ, ജീവിതം അവസാനിച്ചു എന്നാണ് ഞാൻ കരുതിയത്. പക്ഷേ, ഒരു കാറ്റിലും തളരാത്ത ഈ തണൽമരത്തിന്റെ തണലിലെത്തിയപ്പോഴാണ് ഞാൻ അറിഞ്ഞത്, പ്രകാശം എപ്പോഴും കട്ടപിടിച്ച ഇരുട്ടിന് അപ്പുറത്തുണ്ടെന്ന്.”

രോഹിത് അവളുടെ കൈവിരലുകളിൽ പതിയെ തഴുകി. “കല്ലുകൾ നിറഞ്ഞ വഴിയിലൂടെ നടന്നു തീർത്തതുകൊണ്ടാണ് സീതാ, ഈ മണ്ണിൽ നീ തൊടുമ്പോഴൊക്കെ സ്വർണ്ണവും രത്നങ്ങളും മാത്രമല്ല, കവിതയും വിരിയുന്നത്. തകർന്ന ഭൂതകാലമല്ല, ഉയിർത്തെഴുന്നേറ്റ ഈ വർത്തമാനകാലമാണ് നിന്റെ യഥാർത്ഥ തിളക്കം.”

അവരുടെ സംഭാഷണത്തിനിടയിലേക്ക് ഉമ്മറത്തേക്ക് കടന്നുവന്ന അച്ഛൻ വിശ്വനാഥന്റെ കയ്യിൽ അന്നേദിവസം അച്ചടിച്ചുവന്ന ‘തെരുവരങ്ങിലെ പ്രകാശബിന്ദുക്കൾ’ എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രതിയുണ്ടായിരുന്നു. സന്തോഷം കൊണ്ട് വിറയ്ക്കുന്ന കൈകളോടെ അദ്ദേഹം അത് രോഹിതിന്റെയും സീതയുടെയും മുൻപിലേക്ക് നീട്ടി.

“മക്കളെ… തെരുവിൽ ലോട്ടറി വിറ്റ് നടന്ന ഈ വിശ്വനാഥന്റെ പേര് ഒരു പുസ്തകത്തിന്റെ താളിൽ അച്ചടിച്ചു വരുമെന്ന് ഞാൻ സ്വപ്നത്തിൽ പോലും കരുതിയതല്ല. എന്റെ മകളുടെ ആത്മാഭിമാനവും, ഈ മകന്റെ അറിവും ചേർന്നപ്പോൾ പിറന്നതാണ് ഇത്.” വിശ്വനാഥന്റെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു തുളുമ്പി.

സീത പുസ്തകം നെഞ്ചോടടക്കിപ്പിടിച്ച് അച്ഛന്റെ പാദങ്ങളിൽ തൊട്ടുതൊഴുതു. “അച്ഛാ, ഇത് തെരുവിന്റെ കണ്ണീരല്ല, അച്ഛൻ ഞങ്ങൾക്ക് തന്ന അഭിമാനത്തിന്റെ അക്ഷരവെളിച്ചമാണ്.”

അതിനിടെ, അകത്തുനിന്ന് ശ്യാമള അമ്മ ഒരു തളികയിൽ മധുരവുമായി വന്നു. “ഇനി ഈ പഴയ കഥകൾ പറഞ്ഞ് കണ്ണ് നിറയ്ക്കാൻ നിൽക്കണ്ട. നമ്മൾ ആഘോഷിക്കേണ്ടത് നാളെയുടെ വസന്തത്തെയാണ്.” അമ്മ സീതയുടെ വയറ്റിൽ പതിയെ കൈവെച്ച്, വത്സല്യത്തോടെ അവളെ ചേർത്തുപിടിച്ചു.

ആ നിമിഷം, ഉമ്മറത്തെ മരത്തണലിലൂടെ നിലാവ് പെയ്തിറങ്ങി. തട്ടാന്റെ ഉലയിലെ തീക്കനലിൽ വെന്തുരുകി, മാറ്റ് കൂടിയ തങ്കം പോലെ സീത തൻ്റെ പുതിയ ജീവിതത്തിലേക്ക് പുഞ്ചിരിയോടെ നോക്കി. അവളുടെ ഉള്ളിൽ സ്നേഹത്തിന്റെ പുതിയൊരു ജീവത്തുടിപ്പ് അമർന്നു സ്പന്ദിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതറാത്ത ചുവടുകളോടെ, അപമാനങ്ങളുടെ ചാരത്തിൽ നിന്നും ചിറകടിച്ചുയർന്ന ആ പെൺകരുത്ത്, രോഹിതിന്റെ കൈകൾ ചേർത്തുവെച്ച് ‘സ്നേഹദള’ത്തിന്റെ സ്നേഹപൂർണ്ണമായ നാളുകളിലേക്ക് നടന്നുനീങ്ങി.