ലോകത്തിന്റെ കവാടമായി ദുബായ് – അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ എങ്ങനെ ഒരു മരുഭൂമിയെ ആഗോള സാമ്പത്തിക വേദിയാക്കി?
ഒരു നഗരത്തിന്റെ വിജയത്തെ അളക്കാൻ ആകാശം തൊടുന്ന കെട്ടിടങ്ങൾ മാത്രം നോക്കിയാൽ മതിയാകില്ല. അതിലൂടെ ഓരോ ദിവസവും എത്ര പേർ സഞ്ചരിക്കുന്നു, എത്ര ടൺ ചരക്കുകൾ കൈമാറപ്പെടുന്നു, എത്ര ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ഇടപാടുകൾ നടക്കുന്നു, എത്ര രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആളുകൾ അവിടെ ജീവിക്കുകയും ജോലി ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നതും വിലയിരുത്തണം. ഈ മാനദണ്ഡങ്ങൾ മുന്നിൽ വെച്ചാൽ ദുബായുടെ യഥാർത്ഥ അത്ഭുതം ബുർജ് ഖലീഫയല്ല; അതിന്റെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ നിർമ്മിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യം ദുബായ് ഒരിക്കലും സ്വീകരിച്ചിട്ടില്ല. അതിനേക്കാൾ വലിയ ലക്ഷ്യമാണ് അവർ തിരഞ്ഞെടുത്തത് – ലോകം മുഴുവൻ കടന്നുപോകാതെ വയ്യാത്ത ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര കവാടമായി മാറുക!
കഴിഞ്ഞ മുപ്പതു വർഷമായി ദുബായിൽ ജീവിച്ച ഒരാളെന്ന നിലയിൽ ഞാൻ വ്യക്തമായി കണ്ട ഒരു കാര്യമുണ്ട്. ഇവിടെ ഒരു റോഡ് നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ അത് ഇന്നത്തെ ഗതാഗതത്തിനല്ല; അടുത്ത ഇരുപത് വർഷത്തെ ഗതാഗതത്തിനാണ്. ഒരു വിമാനത്താവളം വികസിപ്പിക്കുമ്പോൾ അത് നിലവിലെ യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണത്തിനല്ല; ഇനിയും വരാനിരിക്കുന്ന കോടിക്കണക്കിന് യാത്രക്കാരെ മുൻകൂട്ടി കണ്ട് രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നതാണ്. ഒരു തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കുമ്പോൾ ഇന്നത്തെ ചരക്കുകൾക്കല്ല; ലോകവ്യാപാരത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടത്തിനാണ് പദ്ധതി തയ്യാറാക്കുന്നത്. അതാണ് ദുബായെ മറ്റ് നഗരങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നത്.
ലോക ഭൂപടത്തിൽ നോക്കിയാൽ ദുബായുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി അതിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനമാണ്. യൂറോപ്പ്, ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക എന്നീ മൂന്ന് ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ സംഗമസ്ഥാനത്താണ് ഈ നഗരം. ലോകജനസംഖ്യയുടെ വലിയൊരു വിഭാഗത്തിലേക്ക് 10 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ വിമാന സർവീസ് നടത്താൻ കഴിയുന്ന അപൂർവ നഗരങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. എന്നാൽ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനം മാത്രം മതിയാകില്ല. അതിനെ സാമ്പത്തിക നേട്ടമാക്കി മാറ്റാൻ അസാധാരണമായ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. ദുബായ് അതാണ് ചെയ്തത്.
ദുബായ് ഇന്റർനാഷണൽ എയർപോർട്ട് ഇന്ന് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഇവിടെ എത്തുന്ന ഓരോ യാത്രക്കാരനും വിനോദസഞ്ചാരിയല്ല. ചിലർ നിക്ഷേപകരാണ്, ചിലർ കോൺഫറൻസുകളിൽ പങ്കെടുക്കാനെത്തുന്നവരാണ്, ചിലർ അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്, മറ്റുചിലർ ലോകത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തുനിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്കുള്ള യാത്രയിൽ ദുബായെ ഇടത്താവളമാക്കുന്നവരാണ്. ഒരു വിമാനത്താവളത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി ഹോട്ടലുകൾ, റീട്ടെയിൽ വ്യാപാരം, ഭക്ഷ്യവ്യവസായം, ലോജിസ്റ്റിക്സ്, കാർഗോ, ഫിനാൻസ്, ഇൻഷുറൻസ് തുടങ്ങി അനവധി മേഖലകൾ വളരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ദുബായ് വിമാനത്താവളത്തെ വെറും ഗതാഗതകേന്ദ്രമായി കാണാതെ ഒരു സാമ്പത്തിക എഞ്ചിനായി കാണുന്നത്.
ഇതിന് സമാന്തരമായാണ് ജബൽ അലി തുറമുഖത്തിന്റെ വളർച്ച. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമമായ തുറമുഖങ്ങളിൽ ഒന്നായി അത് മാറിയത് യാദൃശ്ചികമല്ല. തുറമുഖം, ഫ്രീസോൺ, വ്യവസായ മേഖല, വെയർഹൗസിംഗ്, കസ്റ്റംസ്, റോഡ്, റെയിൽ, വിമാന ചരക്ക് ഗതാഗതം എന്നിവയെ ഒരൊറ്റ സംവിധാനമാക്കി സംയോജിപ്പിച്ച മാതൃകയാണ് അതിന്റെ വിജയത്തിന്റെ രഹസ്യം. ഒരു ചരക്ക് കപ്പലിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിയ ഉൽപ്പന്നം മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ വിമാനത്തിലോ ട്രക്കിലോ മറ്റൊരു ഭൂഖണ്ഡത്തിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന സംവിധാനമാണ് ഇന്ന് ദുബായുടെ ഏറ്റവും വലിയ മത്സരശേഷി.
ദുബായിലെ റോഡുകൾ പോലും ഒരു സാമ്പത്തിക ദർശനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഷെയ്ഖ് സായിദ് റോഡ് വെറും ഹൈവേയല്ല; രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക നട്ടെല്ലാണ്. അതിനൊപ്പം മെട്രോ, ട്രാം, ബസ്, ടാക്സി, സ്മാർട്ട് ട്രാഫിക് നിയന്ത്രണം എന്നിവ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ലോകത്തിലെ ആദ്യ പൂർണമായും ഡ്രൈവർ ഇല്ലാത്ത മെട്രോ സംവിധാനങ്ങളിലൊന്ന് ദുബായിൽ നടപ്പാക്കിയത് സാങ്കേതിക മികവ് പ്രദർശിപ്പിക്കാനല്ല; ഭാവിയിലെ നഗര ഗതാഗതച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനായിരുന്നു. ഓരോ മിനിറ്റും പണമായി കണക്കാക്കുന്ന നഗരത്തിൽ സമയം ലാഭിക്കുന്നത് സാമ്പത്തിക നേട്ടവുമാണ്.
ദുബായുടെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ പലരും കാണാതെ പോകുന്ന ഒരു മേഖലയുണ്ട്, ഡിജിറ്റൽ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ. സർക്കാർ സേവനങ്ങൾ, ബാങ്കിങ്, വിസ, ലൈസൻസ്, ആരോഗ്യരേഖകൾ, പേയ്മെന്റുകൾ, പൊതുഗതാഗതം തുടങ്ങി മിക്ക സേവനങ്ങളും ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഒരു വിദേശ നിക്ഷേപകൻ ഒരു കമ്പനി ആരംഭിക്കാൻ മാസങ്ങളോളം കാത്തിരിക്കേണ്ട സാഹചര്യം ഇല്ല. നടപടിക്രമങ്ങൾ വേഗത്തിലാക്കുന്നതിലൂടെ സമയം ലാഭിക്കുന്നു; സമയം ലാഭിക്കുന്നതിലൂടെ മൂലധനം കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് പലപ്പോഴും റോഡുകളേക്കാൾ വലിയ അടിസ്ഥാനസൗകര്യ നിക്ഷേപമാണ്.
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രദർശനങ്ങൾ, വ്യാപാര മേളകൾ, കായികമത്സരങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾ എന്നിവ സംഘടിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ശേഷിയും ഈ നഗരത്തിന്റെ ശക്തിയാണ്. ഒരു നഗരം ഒരു ആഗോള കോൺഫറൻസ് സംഘടിപ്പിക്കുമ്പോൾ അത് ഒരു ആഴ്ചത്തെ പരിപാടി മാത്രമല്ല; ആയിരക്കണക്കിന് ഹോട്ടൽ മുറികളും വിമാനസർവീസുകളും റസ്റ്റോറന്റുകളും പ്രാദേശിക സേവനമേഖലകളും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയാണ്. ദുബായ് ഈ മേഖലയിൽ ദീർഘകാല നിക്ഷേപം നടത്തിയതിനാലാണ് വർഷം മുഴുവൻ അന്താരാഷ്ട്ര പരിപാടികൾ ഇവിടെ നടക്കുന്നത്.
എന്നാൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പരീക്ഷണം പ്രതിസന്ധിക്കാലത്താണ്. കോവിഡ് മഹാമാരി, ശക്തമായ മഴ, ആഗോള വിതരണ ശൃംഖലാ പ്രശ്നങ്ങൾ, മേഖലാതല സംഘർഷങ്ങൾ – ഇതെല്ലാം നഗരങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ശേഷി പരീക്ഷിച്ചു. ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ദുബായ്ക്കും വെല്ലുവിളികൾ നേരിടേണ്ടി വന്നു; ഉദാഹരണത്തിന് 2024-ലെ അതിശക്തമായ മഴ നഗരത്തിന്റെ ഡ്രെയിനേജ് സംവിധാനത്തെ വലിയ സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കി. അതിന് പിന്നാലെ വെള്ളപ്പൊക്ക പ്രതിരോധം, മഴവെള്ള മാനേജ്മെന്റ്, നഗര ആസൂത്രണം എന്നിവയിൽ കൂടുതൽ നിക്ഷേപങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇത് ദുബായുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയാണ് – പ്രശ്നങ്ങളെ നിഷേധിക്കാതെ അവയിൽ നിന്ന് പഠിച്ച് സംവിധാനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക.
ഭാവിയിൽ ദുബായ് തങ്ങളുടെ ആഗോള സ്ഥാനം നിലനിർത്തുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് മറുപടി കണ്ടെത്തണമെങ്കിൽ പുതിയ മത്സരക്കാരെ കൂടി കാണണം. റിയാദ്, ദോഹ, അബുദാബി, സിംഗപ്പൂർ, ഹോങ്കോങ്, ഇസ്താംബുൾ, മുംബൈ എന്നിവ ഓരോന്നും വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിൽ ശക്തി വർധിപ്പിക്കുകയാണ്. എന്നിരുന്നാലും ദുബായുടെ മുൻതൂക്കം ഇന്നും അതിന്റെ ഏകീകൃത സമീപനത്തിലാണ്. തുറമുഖം മാത്രം മികച്ചതല്ല, വിമാനത്താവളം മാത്രം മികച്ചതല്ല, റോഡുകൾ മാത്രം മികച്ചതല്ല, ഡിജിറ്റൽ സേവനങ്ങൾ മാത്രം മികച്ചതല്ല – ഇവയെല്ലാം പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച ഒരൊറ്റ സാമ്പത്തിക പരിസ്ഥിതിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ ഏകോപനമാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ മത്സരശേഷി.
ഒരു നഗരം ലോകത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വേദിയാകുന്നത് അതിന്റെ അംബരചുംബികൾ കൊണ്ടല്ല; ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വിലമതിക്കുന്ന വസ്തുവായ സമയത്തെ ലാഭിക്കാൻ കഴിയുന്നതുകൊണ്ടാണ്. ദുബായിൽ ഒരു നിക്ഷേപകന് കമ്പനി തുടങ്ങാൻ എളുപ്പമാണ്, ഒരു യാത്രക്കാരന് ലോകത്തിന്റെ ഏത് ഭാഗത്തേക്കും വേഗത്തിൽ എത്താം, ഒരു ചരക്ക് മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾ കടക്കും, ഒരു സമ്മേളനം സംഘടിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യമായ എല്ലാ സൗകര്യങ്ങളും ഒരേ നഗരത്തിൽ ലഭിക്കും. ഈ നാല് ഘടകങ്ങളാണ് ദുബായെ ഒരു സാധാരണ മഹാനഗരത്തിൽ നിന്ന് ലോകത്തിന്റെ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര അരങ്ങാക്കി ഉയർത്തിയത്.
അടുത്ത ഇരുപത് വർഷത്തിലും ദുബായ് ഈ സ്ഥാനം നിലനിർത്തുമോ എന്നത് പുതിയ കെട്ടിടങ്ങൾ എത്ര ഉയരത്തിൽ പണിയുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചല്ല. മറിച്ച് കൃത്രിമബുദ്ധി, സുസ്ഥിര ഊർജം, സ്മാർട്ട് ലോജിസ്റ്റിക്സ്, ഡിജിറ്റൽ ഭരണസംവിധാനം, കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധ നഗരാസൂത്രണം എന്നിവയിൽ എത്ര വേഗത്തിൽ നിക്ഷേപം നടത്തുന്നു എന്നതിലാണ് ഉത്തരമിരിക്കുന്നത്. ഇതുവരെ നോക്കുമ്പോൾ ദുബായ് ഓരോ വെല്ലുവിളിയെയും അടുത്ത വളർച്ചയുടെ അടിത്തറയാക്കി മാറ്റിയ ചരിത്രമാണ് കാണുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇന്ന് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട അന്താരാഷ്ട്ര അരങ്ങുകളിൽ ഒന്നായി ദുബായ് തുടരുന്നു; ഭാവിയിലും ആ സ്ഥാനം നിലനിർത്താനുള്ള സാധ്യത അവഗണിക്കാൻ കഴിയാത്തതാണ്.
