ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മത്സരാധിഷ്ഠിത നഗരങ്ങളുമായി ദുബായുടെ താരതമ്യം.
സിംഗപ്പൂർ, ലണ്ടൻ, ന്യൂയോർക്ക്, ഹോങ്കോങ്, റിയാദ് എന്നിവയ്ക്കിടയിൽ ദുബായുടെ സ്ഥാനം.
ലോകസമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ രാജ്യങ്ങൾ മാത്രമല്ല, നഗരങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കുന്ന കാലഘട്ടത്തിലാണ് നാം ജീവിക്കുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലായിരുന്നു മത്സരം. എന്നാൽ ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മത്സരം നഗരങ്ങൾ തമ്മിലാണ്. ഇന്ന് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നിക്ഷേപങ്ങൾ ഒരു രാജ്യത്തെ അല്ല; ഒരു നഗരത്തെയാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. മികച്ച പ്രതിഭകൾ കുടിയേറുന്നത് ഒരു രാജ്യത്തിലേക്കല്ല; അവരുടെ ജീവിതത്തിനും തൊഴിൽ വളർച്ചയ്ക്കും അനുയോജ്യമായ നഗരങ്ങളിലേക്കാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ന്യൂയോർക്ക്, ലണ്ടൻ, സിംഗപ്പൂർ, ഹോങ്കോങ്, ടോക്കിയോ, ഷാങ്ഹായ്, സിയോൾ, റിയാദ്, ദുബായ് തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങൾ ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ പുതിയ ശക്തികേന്ദ്രങ്ങളായി മാറിയത്.
ഈ നഗരങ്ങളിൽ ഓരോന്നിനും ഓരോ പ്രത്യേകതയുണ്ട്. ന്യൂയോർക്ക് ലോക ധനകാര്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമാണ്. ലണ്ടൻ നിയമത്തിന്റെയും ബാങ്കിംഗിന്റെയും കേന്ദ്രമാണ്. സിംഗപ്പൂർ ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമമായ തുറമുഖ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയാണ്. ഹോങ്കോങ് ചൈനയിലേക്കുള്ള സാമ്പത്തിക കവാടമായിരുന്നു. റിയാദ് ഇന്ന് മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ പുതിയ സാമ്പത്തിക ശക്തിയായി ഉയരുകയാണ്. എന്നാൽ ഈ നഗരങ്ങൾക്കിടയിൽ ദുബായുടെ സ്ഥാനം എന്താണ്? ഈ ചോദ്യം സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിന്റെ കണ്ണിലൂടെ പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്.
ന്യൂയോർക്കിനെപ്പോലെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഓഹരി വിപണി ദുബായിലില്ല. ലണ്ടനെപ്പോലെ നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ സാമ്പത്തിക പാരമ്പര്യവുമില്ല. സിംഗപ്പൂരിനെപ്പോലെ പരിമിതമായ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സാഹചര്യങ്ങൾ മറികടന്ന ചരിത്രവുമില്ല. ഹോങ്കോങിനെപ്പോലെ ചൈനയുടെ വൻ ഉൽപ്പാദനശേഷിയുടെ പിൻബലവുമില്ല. എന്നിട്ടും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ വളരുന്ന ആഗോള നഗരങ്ങളിൽ ദുബായ് സ്ഥിരമായി ഇടംപിടിക്കുന്നു. കാരണം, ദുബായ് മറ്റുള്ളവരെ അനുകരിച്ചില്ല; പകരം സ്വന്തം മത്സരമാതൃക സൃഷ്ടിക്കുകയാണു ചെയ്തത്.
സിംഗപ്പൂരും ദുബായും തമ്മിലുള്ള താരതമ്യം ഏറെ കൗതുകകരമാണ്. ഇരു നഗരങ്ങൾക്കും പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ വളരെ കുറവാണ്. ഇരു നഗരങ്ങളും വ്യാപാരത്തെയും തുറമുഖങ്ങളെയും ആഗോള കണക്റ്റിവിറ്റിയെയും ആശ്രയിച്ചാണ് വളർന്നത്. ഇരു നഗരങ്ങളും കാര്യക്ഷമമായ ഭരണത്തിനും നിക്ഷേപസൗഹൃദ നയങ്ങൾക്കും പേരുകേട്ടവയാണ്. എന്നാൽ സിംഗപ്പൂർ പ്രധാനമായും തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയുടെ സാമ്പത്തിക കവാടമായി വളർന്നപ്പോൾ, ദുബായ് യൂറോപ്പ്, ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക എന്നീ മൂന്ന് ഭൂഖണ്ഡങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കേന്ദ്രമായി സ്വയം പുനർനിർമിച്ചു. ഭൂമിശാസ്ത്രം ഇവിടെ ഒരു വിഭവമായി മാറുകയായിരുന്നു.
ലണ്ടനുമായുള്ള താരതമ്യം മറ്റൊരു യാഥാർഥ്യം തുറന്നുകാട്ടുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബാങ്കിങ് സ്ഥാപനങ്ങളും നിയമസ്ഥാപനങ്ങളും ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികളും ഇപ്പോഴും ലണ്ടനിലാണ്. എന്നാൽ ബ്രെക്സിറ്റിന് ശേഷം യൂറോപ്യൻ വിപണിയിൽ ചില അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടു. അതേസമയം ദുബായ് മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലേക്കും ആഫ്രിക്കയിലേക്കും ദക്ഷിണേഷ്യയിലേക്കുമുള്ള സാമ്പത്തിക പ്രവേശനകവാടമായി മാറി. ലണ്ടന്റെ ശക്തി അതിന്റെ ചരിത്രമാണെങ്കിൽ, ദുബായുടെ ശക്തി അതിന്റെ ഭാവിദർശനമാണ്.
ന്യൂയോർക്ക് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂലധന വിപണിയാണ്. വാൾസ്ട്രീറ്റ് ആഗോള ധനകാര്യത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. എന്നാൽ ന്യൂയോർക്ക് പ്രധാനമായും അമേരിക്കൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ ഹൃദയമാണ്. ദുബായ് അതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമെന്ന നിലയിലല്ല, ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര സാമ്പത്തിക പ്ലാറ്റ്ഫോ എന്ന നിലയിലാണ് അത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു സംരംഭകനും, ആഫ്രിക്കയിലെ ഒരു കമ്പനിക്കും, യൂറോപ്പിലെ ഒരു നിക്ഷേപകനും, ഗൾഫിലെ ഒരു കോർപ്പറേറ്റ് ഓഫീസിനും ഒരേ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ബിസിനസ് നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുന്ന അന്തരീക്ഷമാണ് ദുബായ് സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഹോങ്കോങ് ഒരുകാലത്ത് ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ സാമ്പത്തിക നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ സമീപ വർഷങ്ങളിലെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളും ആഗോള വ്യാപാരമാറ്റങ്ങളും അതിന്റെ മത്സരശേഷിയെ ബാധിച്ചു. അതേസമയം ദുബായ് സ്ഥിരതയുടെയും പ്രവചനക്ഷമതയുടെയും പ്രതീകമായി മാറി. ആഗോള മൂലധനം ഇന്ന് ലാഭം മാത്രമല്ല അന്വേഷിക്കുന്നത്; സ്ഥിരതയും നിയമവിശ്വാസവും കൂടിയാണ്. ഈ മാറ്റം ദുബായുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് അനുകൂലമായി.
മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പുതിയ വെല്ലുവിളി റിയാദിൽ നിന്നാണ്. സൗദി അറേബ്യയുടെ Vision 2030 പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി റിയാദിനെ ലോകത്തിലെ പ്രധാന ബിസിനസ് നഗരമാക്കി മാറ്റാൻ വൻ നിക്ഷേപങ്ങളാണ് അവിടെ നടക്കുന്നത്. ആസ്ഥാന ഓഫീസുകൾ, സാങ്കേതിക നഗരങ്ങൾ, വിനോദസഞ്ചാരം, മെഗാ പദ്ധതികൾ, അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം – എല്ലാം റിയാദിന്റെ മത്സരശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ അടുത്ത ദശകത്തിൽ ദുബായുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രാദേശിക എതിരാളി റിയാദായിരിക്കും. എന്നാൽ ഈ മത്സരം Zero-sum എന്ന രീതിയിലുള്ളതല്ല. മിഡിൽ ഈസ്റ്റിന്റെ ആകെ സാമ്പത്തിക സ്വാധീനം വർധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മത്സരമായി ഇതിനെ കാണാം.
ദുബായുടെ യഥാർത്ഥ മത്സരശേഷി എവിടെയാണ്? അത് ഒരു മേഖലയിൽ ഒന്നാമതാകുന്നതിലല്ല. പല മേഖലകളിൽ ഒരേസമയം ശക്തമായിരിക്കുക എന്നതാണ്. തുറമുഖം, വിമാനത്താവളം, ടൂറിസം, ധനകാര്യം, ലോജിസ്റ്റിക്സ്, റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ്, ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ, ആരോഗ്യരംഗം, വിദ്യാഭ്യാസം, സമ്മേളന ടൂറിസം, ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് – ഇവയെല്ലാം ഒരേ നഗരത്തിൽ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ വൈവിധ്യവൽക്കരണം സാമ്പത്തിക അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു.
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരങ്ങളെ താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ മറ്റൊരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്. ഒരു നഗരം വിജയിക്കുന്നത് അതിന്റെ വലിപ്പം കൊണ്ടല്ല; അതിന്റെ കാര്യക്ഷമത കൊണ്ടാണ്. ന്യൂയോർക്കിൽ കോടിക്കണക്കിന് ജനസംഖ്യയുണ്ട്. ടോക്കിയോ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരസമുച്ചയമാണ്. എന്നാൽ ദുബായ് ചെറിയ ജനസംഖ്യയുള്ള ഒരു നഗരമായിട്ടും ആഗോള വ്യാപാരത്തിലും വിമാനഗതാഗതത്തിലും ടൂറിസത്തിലും നിക്ഷേപത്തിലും അനുപാതമില്ലാത്ത സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. അതാണ് നഗരസാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ അത്ഭുതങ്ങളിലൊന്ന്.
ഇന്നത്തെ ലോകത്തിൽ ഒരു നഗരം മത്സരിക്കുന്നത് നികുതി നിരക്കുകൾ കൊണ്ടോ കെട്ടിടങ്ങളുടെ ഉയരം കൊണ്ടോ അല്ല. പ്രതിഭയെ ആകർഷിക്കാൻ കഴിയുമോ? നിക്ഷേപകർക്ക് വിശ്വാസം നൽകാനാകുമോ? നിയമവ്യവസ്ഥ എത്ര ശക്തമാണ്? ജീവിതനിലവാരം എത്ര മികച്ചതാണ്? ഡിജിറ്റൽ ഭരണസംവിധാനം എത്ര വേഗത്തിലാണ്? ആഗോള കണക്റ്റിവിറ്റി എത്ര ശക്തമാണ്? ഈ ചോദ്യങ്ങളാണ് മത്സരത്തിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ. ദുബായ്ക്ക് ഈ മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ മുന്നിൽ നിൽക്കാൻ കഴിഞ്ഞതാണ് ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥ വിജയം.
എന്നിരുന്നാലും ദുബായുടെ മുന്നിലുള്ള വെല്ലുവിളികൾ ചെറുതല്ല. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, ജലസുരക്ഷ, ആഗോള സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യങ്ങൾ, പ്രാദേശിക ജിയോപൊളിറ്റിക്കൽ സംഘർഷങ്ങൾ, സൗദി അറേബ്യയുടെ ഉയർച്ച, കൃത്രിമബുദ്ധി മൂലമുണ്ടാകുന്ന തൊഴിൽമാറ്റങ്ങൾ, ആഗോള നിക്ഷേപ പ്രവണതകളിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ – ഇവയെല്ലാം അടുത്ത പത്ത് വർഷത്തെ ദുബായുടെ യാത്രയെ സ്വാധീനിക്കും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ദുബായ് ഇന്ന് മത്സരിക്കുന്നത് ഇന്നത്തെ നഗരങ്ങളോടല്ല; നാളത്തെ ലോകത്തോടാണ്.
ഈ താരതമ്യത്തിന്റെ അവസാനം ഒരു വലിയ സത്യം തെളിഞ്ഞുവരുന്നു. ദുബായ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരം അല്ല. ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രവുമല്ല. ഏറ്റവും വലിയ ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരവുമല്ല. എന്നാൽ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത അതിനുണ്ട്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ സ്വയം പുനർനിർമിക്കാൻ കഴിയുന്ന നഗരങ്ങളിലൊന്നാണ് അത്. മാറുന്ന ആഗോള സാഹചര്യങ്ങളെ ഭീഷണിയായി കാണാതെ അവസരങ്ങളാക്കി മാറ്റാനുള്ള കഴിവാണ് ദുബായുടെ യഥാർത്ഥ മത്സരശേഷി.
ഒരുപക്ഷേ അതാണ് ഈ നഗരത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിജയവും. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ നഗരങ്ങളോട് മത്സരിക്കുമ്പോൾ ദുബായ് അവരുടെ ചരിത്രത്തോട് മത്സരിക്കുന്നില്ല; അവരുടെ ഭാവിയോടാണ് മത്സരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ആഗോള നഗരമത്സരത്തിൽ ദുബായ് ഒരു പങ്കാളി മാത്രമല്ല, ഒരു പുതിയ മാനദണ്ഡം കൂടിയായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.
